Μια νέα εικόνα για την πολεοδομική εξέλιξη της αρχαίας Σίδης προσφέρουν οι ανασκαφές που πραγματοποιούνται στη νότια Τουρκία. Οι αρχαιολόγοι ολοκλήρωσαν τις εργασίες σε ένα τμήμα μήκους περίπου 390 μέτρων της λεγόμενης Οδού Β, ενός από τους σημαντικότερους δρόμους της αρχαίας πόλης.
Τα ευρήματα δεν περιορίζονται σε έναν απλό δρόμο. Κατά μήκος της διαδρομής αποκαλύφθηκαν στοές με κιονοστοιχίες, μνημειακές είσοδοι, δωμάτια και αρχιτεκτονικά στοιχεία διαφορετικών εποχών. Μέσα από αυτά οι ερευνητές μπορούν πλέον να παρακολουθήσουν τον τρόπο με τον οποίο η Σίδη άλλαξε από τα ρωμαϊκά χρόνια έως την Ύστερη Αρχαιότητα.
Τα αποτελέσματα των ανασκαφών ανακοίνωσε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Mehmet Nuri Ersoy, στο πλαίσιο του προγράμματος «Heritage for the Future».
Ανάμεσα στα ευρήματα που ξεχωρίζουν βρίσκεται η Πύλη του Ηρακλή, όπου έχουν ενσωματωθεί εντυπωσιακά ανάγλυφα με σκηνές από τους Δώδεκα Άθλους του μυθικού ήρωα.
Ένας από τους βασικούς δρόμους της αρχαίας πόλης
Η Σίδη υπήρξε για αιώνες ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου στην περιοχή της σημερινής Αττάλειας. Η Οδός Β φαίνεται ότι αποτελούσε βασικό άξονα μετακίνησης μέσα στην πόλη και συνέδεε σημαντικά δημόσια κτίρια και εισόδους.
Στη βόρεια πλευρά του δρόμου οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως μια στεγασμένη στοά με κιονοστοιχία, η οποία χρονολογείται στον 2ο αιώνα μ.Χ.
Πίσω από τη στοά εντοπίστηκαν αρκετοί χώροι και δωμάτια, ενώ οι είσοδοι και τα λίθινα κατώφλια που διατηρήθηκαν βοηθούν τους ερευνητές να ανασυνθέσουν την αρχική μορφή της περιοχής κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο.
Κατά μήκος της στοάς εντοπίστηκαν τρεις μεγάλες μνημειακές είσοδοι: η Δυτική Πύλη, η Πύλη του Ηρακλή και η Πύλη των Βόρειων Λουτρών.
Η Πύλη του Ηρακλή είναι εκείνη που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, κυρίως λόγω των ανάγλυφων παραστάσεων που έχουν ενσωματωθεί στην κατασκευή της.
Οι Δώδεκα Άθλοι του Ηρακλή πάνω στην πύλη
Στα σωζόμενα ανάγλυφα απεικονίζονται σκηνές από τους Δώδεκα Άθλους του Ηρακλή, ενώ σε άλλα τμήματα εμφανίζονται σημαντικές μορφές της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας.
Δες κ αυτό
Μεταξύ αυτών διακρίνονται η Αθηνά, ο Δίας, η Άρτεμις, η Υγεία και η Τύχη.
Οι αρχαιολόγοι χρονολογούν τα γλυπτά στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., ωστόσο θεωρούν ότι αρχικά δεν είχαν κατασκευαστεί για τη συγκεκριμένη πύλη.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα ανάγλυφα προέρχονταν πιθανότατα από παλαιότερο οικοδόμημα και μεταφέρθηκαν εκεί αρκετούς αιώνες αργότερα, όταν δημιουργήθηκε η νέα μνημειακή είσοδος.
Πρόκειται για μια πρακτική γνωστή ως spolia, κατά την οποία υλικά, γλυπτά ή άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία παλαιότερων κτιρίων χρησιμοποιούνταν ξανά σε νεότερες κατασκευές.
Η πρακτική αυτή ήταν αρκετά συνηθισμένη τόσο στην Ύστερη Αρχαιότητα όσο και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους.
Πώς άλλαξε ο δρόμος με την επικράτηση του Χριστιανισμού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δεύτερη μεγάλη φάση ζωής της Οδού Β.
Κατά τον 5ο αιώνα μ.Χ., όταν ο Χριστιανισμός είχε πλέον εδραιωθεί στις πόλεις της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η περιοχή γύρω από τον δρόμο άλλαξε σημαντικά.
Ένα μεγάλο τμήμα βόρεια της οδού ενσωματώθηκε στο συγκρότημα του Επισκοπικού Μεγάρου της Σίδης. Η νέα χρήση της περιοχής επηρέασε και τη μορφή του δρόμου.
Ορισμένες παλαιότερες είσοδοι έκλεισαν και στη θέση τους δημιουργήθηκαν νέες, περισσότερο μνημειακές προσβάσεις.
Η Οδός Β συνέχισε να χρησιμοποιείται από όσους έμπαιναν στην πόλη μέσω της Ανατολικής Πύλης, όμως πλέον δεν λειτουργούσε μόνο ως δρόμος μετακίνησης. Είχε αποκτήσει και έντονο συμβολικό χαρακτήρα, αποτελώντας έναν επιβλητικό άξονα εισόδου στο αστικό κέντρο.
Ένας δρόμος που αφηγείται αιώνες ιστορίας
Αυτό που κάνει την Οδό Β ιδιαίτερα σημαντική για τους αρχαιολόγους είναι ότι δεν ανήκει αποκλειστικά σε μία συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.
Στα περίπου 390 μέτρα που έχουν ερευνηθεί συνυπάρχουν ρωμαϊκές στοές, παλαιότερα γλυπτά που επαναχρησιμοποιήθηκαν, μνημειακές πύλες και κατασκευές που συνδέονται με τη χριστιανική περίοδο της πόλης.
Ουσιαστικά, η ίδια οδός άλλαζε μαζί με τη Σίδη.
Κάθε νέα εποχή άφηνε τα δικά της ίχνη, προσαρμόζοντας τον χώρο στις πολιτικές, θρησκευτικές και κοινωνικές ανάγκες της εποχής.
Για τους ερευνητές, λοιπόν, η ανασκαφή δεν αποκαλύπτει απλώς έναν εντυπωσιακό αρχαίο δρόμο. Προσφέρει μια σχεδόν συνεχόμενη εικόνα της μετάβασης της Σίδης από μια ακμάζουσα ρωμαϊκή πόλη σε ένα σημαντικό αστικό και θρησκευτικό κέντρο της Ύστερης Αρχαιότητας.
Πηγή: Aydinlik
