Η Μπαθ είναι από τις πόλεις όπου το παρελθόν βρίσκεται ήδη πάνω στις πινακίδες, στους δρόμους και στο ίδιο της το όνομα. Κι όμως, μια ανακαίνιση σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα γεωργιανά κτίριά της αποκάλυψε ότι η ρωμαϊκή πόλη απλωνόταν πιθανότατα πιο μακριά απ’ όσο έδειχναν τα μέχρι σήμερα στοιχεία.
Κάτω από τα Bath Assembly Rooms, αίθουσες συγκεντρώσεων του 18ου αιώνα που συνδέονται με την κοινωνική ζωή της πόλης και την εποχή της Τζέιν Όστεν, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ένα δίκτυο ρωμαϊκών τάφρων. Σε μία από αυτές βρέθηκαν σχεδόν 60 θραύσματα κεραμικής, γυάλινα αγγεία, οστά ζώων, κεραμίδια, τρία νομίσματα και ένα μικρό κομμάτι ασβεστολιθικού ψηφιδωτού. Ανάμεσα στα ευρήματα υπήρχε επίσης τμήμα στρατιωτικού κράνους.
Η ανασκαφή έγινε στη διάρκεια μεγάλης αποκατάστασης του κτιρίου, από ομάδα της Wessex Archaeology για λογαριασμό του National Trust. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, οι τάφροι χρονολογούνται στον 2ο ή 3ο αιώνα μ.Χ. και βρίσκονται σε περιοχή όπου δεν είχε προηγηθεί συστηματική έρευνα για ρωμαϊκή κατοίκηση. Το έδαφος εξετάστηκε περίπου ένα μέτρο κάτω από το κτίριο — μια σπάνια ευκαιρία σε μια προστατευόμενη ιστορική πόλη, όπου οι δρόμοι και τα κτίρια δεν μπορούν απλώς να ανοιχτούν για ανασκαφή.
Τα γνωστά ρωμαϊκά λουτρά και ο ναός της Aquae Sulis αποτελούν τον πυρήνα της αρχαίας Μπαθ, αλλά η ζωή δεν περιοριζόταν γύρω από τις θερμές πηγές. Οι αρχαιολόγοι είχαν ήδη τεκμηριώσει δραστηριότητα έξω από τα τείχη, ιδιαίτερα βόρεια, κοντά στη Northgate Street και στη διαδρομή της ρωμαϊκής οδού Fosse Way. Τα νέα ευρήματα μετακινούν την εικόνα και προς τα δυτικά: υποδεικνύουν ότι η κατοίκηση, η εργασία ή άλλες δραστηριότητες έφταναν κάτω από το σημερινό οικοδομικό τετράγωνο.
Το κράνος είναι το αντικείμενο που τραβά πρώτο το βλέμμα, αλλά χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία του. Η παρουσία του αποτελεί ένδειξη στρατιωτικής δραστηριότητας ή σύνδεσης με στρατιωτικό προσωπικό· από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι υπήρχε στρατόπεδο στο συγκεκριμένο σημείο. Η ίδια η ομάδα αναφέρει ότι δεν γνωρίζει ακόμη τι ακριβώς συνέβαινε εκεί. Οι τάφροι θα μπορούσαν να σχετίζονται με όρια ιδιοκτησιών, αποστράγγιση ή άλλες χρήσεις, ενώ τα κινητά ευρήματα μπορεί να μετακινήθηκαν από το αρχικό τους περιβάλλον.
Αυτό είναι το ενδιαφέρον της ανακάλυψης: δεν προσφέρει έναν έτοιμο χάρτη, αλλά προσθέτει ένα κομμάτι σε έναν χάρτη που είχε μείνει κενός. Η κεραμική και τα νομίσματα βοηθούν στη χρονολόγηση και στην κατανόηση των καθημερινών πρακτικών, ενώ τα οστά, τα κεραμίδια και το πιθανό ψηφιδωτό μαρτυρούν διαφορετικές πλευρές της ζωής και της κατασκευής στην πόλη. Η συνύπαρξή τους μέσα στην ίδια τάφρο δεν σημαίνει ότι όλα χρησιμοποιήθηκαν ταυτόχρονα ή από το ίδιο νοικοκυριό· η στρωματογραφική ανάλυση και η μελέτη των αντικειμένων θα χρειαστούν για ασφαλέστερα συμπεράσματα.
Οι αρχαιολόγοι θεωρούν πιθανό να υπάρχουν και άλλα κατάλοιπα κάτω από γειτονικούς δρόμους και γεωργιανά κτίρια, όμως αυτό παραμένει υπόθεση μέχρι να υπάρξει νέα έρευνα. Η αποκατάσταση των Assembly Rooms αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2027, όταν το κτίριο θα ανοίξει ξανά ως αξιοθέατο. Δεν έχει ανακοινωθεί αν όλα τα αντικείμενα θα εκτεθούν εκεί.
Παρόμοια, ένα αρχαίο εύρημα κάτω από μεταγενέστερη κατασκευή μπορεί να αλλάξει όσα θεωρούμε δεδομένα για την ιστορία ενός τόπου. Στο KIOMOS έχουμε παρουσιάσει το άγαλμα 2.500 ετών που βρέθηκε κάτω από ρωμαϊκό δρόμο και τον νεολιθικό οικισμό Vinča, πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο πιστεύαμε. Στην Μπαθ, το νέο εύρημα δεν ανατρέπει τη γνωστή ιστορία της ρωμαϊκής πόλης· την επεκτείνει σε μια περιοχή που μέχρι τώρα δεν είχαμε τρόπο να κοιτάξουμε.
Πηγές: Wessex Archaeology · National Trust · The Guardian.
Φωτογραφία: Rachel Claire / Pexels Πηγή εικόνας
