Στην επιφάνεια του Ειρηνικού, στα ανοικτά της Κόστα Ρίκα, μικρά καβούρια κάνουν κάτι που κανείς δεν είχε καταγράψει καθαρά πριν: σκαρφαλώνουν επάνω σε θαλάσσια φίδια και αφήνονται να ταξιδέψουν μαζί τους. Η εικόνα μοιάζει με τέλεια συνεργασία της φύσης. Η γενετική ανάλυση, όμως, έδειξε ότι ίσως πρόκειται για μια πολύ κακή επιλογή μεταφορικού μέσου.
Η ιστορία άρχισε σε ερευνητικές εξορμήσεις από το 2010 έως το 2012. Οι επιστήμονες μελετούσαν κιτρινόκοιλα θαλάσσια φίδια, Hydrophis platurus, όταν ένα μικρό καβούρι έπεσε από ένα από τα πρώτα ζώα που έπιασαν. Καθώς η έρευνα συνεχιζόταν, βρήκαν επάνω στα φίδια καβούρια, γαρίδες, σαλιγκάρια και ακόμη ένα μικρό ψάρι που προσκολλάται σε επιφάνειες. Ήταν η πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση κινητών ζώων που ζούσαν προσωρινά πάνω σε θαλάσσια φίδια.
Ένα μυστήριο έμεινε σε φιαλίδια για δέκα χρόνια
Τα περισσότερα καβούρια βρίσκονταν στο στάδιο της μεγαλόπης, ανάμεσα στην προνύμφη και τον νεαρό ενήλικο. Σε αυτή τη φάση το σώμα τους διαφέρει τόσο από την τελική μορφή ώστε η αναγνώριση μόνο από την εμφάνιση είναι δύσκολη. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι ανήκαν στο γένος Planes, καβούρια γνωστά για τη μόνιμη ζωή τους πάνω σε χελώνες, φύκια, ξύλα και κάθε είδους πλωτό αντικείμενο.
Τα δείγματα διατηρήθηκαν στη συλλογή του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Φλόριντα. Πάνω από μια δεκαετία αργότερα, η ομάδα επέστρεψε σε αυτά και αλληλούχησε δύο γενετικούς δείκτες. Από 106 διαθέσιμα δείγματα κατάφερε να πάρει δεδομένα από 102. Το αποτέλεσμα ανέτρεψε την αρχική υπόθεση: κανένα δεν ανήκε στο Planes.
Τρία είδη που κανονικά θέλουν να φτάσουν στην ακτή
Το DNA έδειξε τρία είδη της οικογένειας Grapsidae: Pachygrapsus socius, Goniopsis pulchra και Grapsus grapsus. Οι ενήλικοι αυτών των ειδών ζουν σε βράχια, μαγκρόβια και στην παλιρροϊκή ζώνη. Οι προνύμφες τους, όμως, περνούν χρόνο στο ανοικτό νερό και όταν μεταμορφώνονται σε μεγαλόπες πρέπει να επιστρέψουν προς την ακτή.
Τα θαλάσσια ρεύματα σχηματίζουν γραμμές όπου συγκεντρώνονται πλαγκτόν, φύκια και επιπλέοντα συντρίμμια. Ένα νεαρό καβούρι μπορεί να πιαστεί από κάτι που επιπλέει, να ξεκουραστεί ή να ελπίσει ότι το αντικείμενο θα παρασυρθεί προς τη στεριά. Τα κιτρινόκοιλα θαλάσσια φίδια συχνάζουν στα ίδια σημεία επειδή εκεί συγκεντρώνεται τροφή. Για ένα μικρό καβούρι, η πλάτη του φιδιού μπορεί απλώς να μοιάζει με ακόμη μία διαθέσιμη σχεδία.
Ο οδηγός αποφεύγει τον προορισμό
Εδώ βρίσκεται η ειρωνεία. Τα συγκεκριμένα θαλάσσια φίδια έχουν χάσει την ικανότητα να ζουν στη στεριά και αποφεύγουν την ακτή. Ένα καβούρι που θέλει να φτάσει σε βράχια ή μαγκρόβια αλλά παραμένει πάνω στο φίδι ίσως καταλήξει να απομακρύνεται από το κατάλληλο περιβάλλον. Επιπλέον, τα φίδια αλλάζουν το δέρμα τους ολόκληρο και μπορούν να πετάξουν μαζί του τους προσωρινούς επιβάτες.
Παραμένει ανεξήγητο γιατί βρέθηκαν σχεδόν αποκλειστικά καβούρια μιας συγκεκριμένης οικογένειας, ενώ άλλα παράκτια είδη ήταν απόντα. Οι συγγραφείς υποψιάζονται ότι οι Grapsidae έχουν έμφυτη τάση να ανεβαίνουν σε επιπλέοντα αντικείμενα. Αυτή η συμπεριφορά ίσως αποτέλεσε το εξελικτικό πρώτο βήμα που, σε συγγενικά είδη όπως τα Planes, έγινε μόνιμος τρόπος ζωής.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα καβούρια «ξέρουν» πού πηγαίνουν ούτε ότι έχουν εξελικτική συμφωνία με τα φίδια. Αντίθετα, καταγράφει πώς ένας χρήσιμος γενικός κανόνας —πιάσου από κάτι που επιπλέει— μπορεί σε μια συγκεκριμένη στιγμή να οδηγήσει σε λάθος όχημα. Η φύση δεν είναι πάντα τέλεια σχεδιασμένη· συχνά δοκιμάζει συμπεριφορές με αβέβαιο αποτέλεσμα.
Παρόμοιες λεπτομέρειες αλλάζουν όσα νομίζουμε ότι γνωρίζουμε για τα ζώα. Μια οχιά χρησιμοποιεί μια ψεύτικη «αράχνη» στην ουρά της ως δόλωμα, ενώ ένας βάτραχος του Σουρινάμ αντιλαμβάνεται κινήσεις του νερού με τα δάχτυλά του. Τα μικρά καβούρια του Ειρηνικού προσθέτουν μια πιο κωμική αλλά χρήσιμη υπενθύμιση: μερικές φορές η επιβίωση αρχίζει με ένα άλμα — ακόμη κι αν η διαδρομή είναι λάθος.
Πηγές
- Ecology and Evolution — Planes on a Snake? On the Identities of Crab Larvae Rafting on Sea Snakes
- Florida Museum of Natural History — Scientists discover crabs hitching a ride on sea snakes
Φωτογραφία αρχείου: Emma Li / Pexels Πηγή εικόνας
