Οι καμπουροφάλαινες τραγουδούν, επικοινωνούν και κινούνται σε έναν κόσμο όπου ο ήχος ταξιδεύει πολύ πιο μακριά από το φως. Κι όμως, οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη με την ακρίβεια που θα ήθελαν τι ακριβώς ακούει ένα τόσο μεγάλο ζώο και πώς αντιδρά σε όσα συμβαίνουν γύρω του. Δεν είναι εύκολο να ζητήσεις από μια φάλαινα να συμμετάσχει σε ένα τεστ ακοής.
Μια ομάδα που συνεργάζεται με το Hawaiian Islands Humpback Whale National Marine Sanctuary της NOAA δοκιμάζει τώρα ένα ειδικό ηλεκτροφυσιολογικό tag. Δεν προορίζεται να καταγράφει απλώς τη θέση ή την κατάδυση του ζώου, όπως τα συνηθισμένα tags. Στόχος είναι να βρεθεί αρκετά κοντά στο σημείο όπου οι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορεί να συλλεχθεί χρήσιμη πληροφορία για την ακουστική αντίληψη της φάλαινας.
Ένα drone, μία ευκαιρία
Η τοποθέτηση γίνεται από drone, με βεντούζες και με τις απαιτούμενες επιστημονικές άδειες. Ο χειριστής ακολουθεί το ζώο από πίσω, περιμένει τη στιγμή που θα ανέβει για αναπνοή και χαμηλώνει το tag στο κατάλληλο σημείο. Η τεχνική ακούγεται απλή μόνο όταν τη διαβάζει κανείς από την ακτή: το ζώο κινείται, το κύμα αλλάζει, η απόσταση πρέπει να είναι σωστή και δεν υπάρχει λόγος να πιεστεί μια προσέγγιση που δεν είναι ασφαλής.
Σύμφωνα με τη NOAA, οι πρόσφατες δοκιμές απέδειξαν ότι το tag μπορεί να τοποθετηθεί με επιτυχία κοντά στην περιοχή που χρειάζεται η έρευνα. Αυτό δεν ισοδυναμεί ακόμη με πλήρη χαρτογράφηση της ακοής των καμπουροφαλαινών. Είναι όμως το αναγκαίο πρώτο βήμα: να αποδειχθεί ότι η μέτρηση μπορεί να γίνει αξιόπιστα σε ζώα που κολυμπούν ελεύθερα.
Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο τεχνικό. Οι καμπουροφάλαινες βασίζονται στον ήχο για πολλές καθημερινές αποφάσεις, από την επαφή με άλλα ζώα μέχρι την εύρεση τροφής και την πλοήγηση. Ο θόρυβος από πλοία, εργασίες στη θάλασσα ή άλλα ανθρώπινα συστήματα δεν έχει το ίδιο βάρος για όλα τα είδη, ούτε σε όλες τις συχνότητες. Αν δεν γνωρίζεις τι μπορεί πραγματικά να ακούσει ένα ζώο, δυσκολεύεσαι να ορίσεις και τι συνιστά ουσιαστική όχληση.
Από τις υποθέσεις σε μετρήσεις
Για δεκαετίες οι επιστήμονες προσέγγιζαν την ακοή των μεγάλων φαλαινών έμμεσα: από ανατομικά στοιχεία, από ηχογραφήσεις των τραγουδιών τους και από παρατηρήσεις συμπεριφοράς. Αυτά τα δεδομένα παραμένουν πολύτιμα, αλλά έχουν όρια. Η νέα προσέγγιση επιδιώκει εμπειρικά στοιχεία για το πώς αντιλαμβάνεται το ίδιο το ζώο τον ήχο στον φυσικό του χώρο.
Στο έργο συμμετέχουν, πέρα από τη NOAA, η Ocean Alliance, ειδικοί αδειοδοτήσεων της NOAA Fisheries και ερευνητές από το University of Hawaiʻi at Hilo. Η συνεργασία αυτή έχει σημασία, επειδή το θέμα δεν λύνεται μόνο με ένα καλύτερο αισθητήριο. Χρειάζονται γνώση της συμπεριφοράς, ασφαλής πτητική διαδικασία, άδειες προστασίας θαλάσσιων θηλαστικών και χρόνος στο νερό.
Η λέξη «μπορεί» είναι εδώ ουσιαστική. Το tag δεν έχει ακόμη δώσει την οριστική απάντηση για το ακουστικό εύρος της καμπουροφάλαινας και οι επιστήμονες δεν το παρουσιάζουν έτσι. Αυτό που επιβεβαιώθηκε είναι η δυνατότητα της τοποθέτησης και η προοπτική μιας μεθόδου που κάποτε θα μπορούσε να κλείσει ένα από τα μεγαλύτερα κενά στη βιολογία των φαλαινών.
Στον KIOMOS έχουμε δει πως η θάλασσα συχνά διατηρεί μυστικά σε μέρη που μοιάζουν γνώριμα: από καβούρια που βρέθηκαν να ταξιδεύουν μαζί με θαλάσσια φίδια μέχρι ένα απολιθωμένο ρύγχος φάλαινας σε βάθος 3.600 μέτρων. Η νέα έρευνα δεν υπόσχεται θαύμα. Υπόσχεται κάτι πιο χρήσιμο: να ακούμε καλύτερα πριν κάνουμε περισσότερο θόρυβο.
Πηγές: NOAA Hawaiian Islands Humpback Whale National Marine Sanctuary· NOAA Fisheries.
Φωτογραφία: Elianne Dipp / Pexels Πηγή εικόνας
